อัปเดต 2 ต.ค. 2569: เมื่อ 29 กันยายน 2569 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบร่างกฎกระทรวงกำหนดให้แผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตาม มอก. 61730 เล่ม 2-2567 โดยมีผลใช้บังคับวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา (ณ 30 ก.ย. ยังไม่ได้ประกาศ) แผงที่ผ่านมาตรฐาน IEC อยู่แล้วขอใบอนุญาต มอก. ได้ภายใน 5 วันทำการ โดยไม่ต้องทดสอบซ้ำ
ไทยกำลังเปลี่ยนมาตรฐานความปลอดภัยแผงโซลาร์จากแบบสมัครใจเป็นแบบบังคับ บทความนี้อธิบายแบบเข้าใจง่ายว่าตอนนี้กฎอยู่ขั้นไหน ใช้กับใครบ้าง มาตรฐานตรวจอะไร และคำถามที่เราถูกถามบ่อยที่สุด: "ถ้าติดโซลาร์ไปแล้ว ต้องรื้อทิ้งไหม?"
มอก. คืออะไร — และ "ทั่วไป" ต่างจาก "บังคับ" ยังไง
มอก. (มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม) คือการรับรองที่ออกโดย สมอ. ยืนยันว่าสินค้าผ่านการทดสอบตามเกณฑ์ มี 2 แบบ: "มาตรฐานทั่วไป" เป็นแบบสมัครใจ — ผู้ผลิตขอได้แต่ไม่ถูกบังคับ ส่วน "มาตรฐานบังคับ" มีกฎหมายรองรับ: ห้ามผลิต นำเข้า หรือจำหน่ายสินค้านั้นโดยไม่มีใบอนุญาต มอก. แผงโซลาร์อยู่ในกลุ่มสมัครใจมาหลายปี สิ่งที่กำลังเปลี่ยนคือ ความปลอดภัยของแผงกำลังย้ายไปอยู่กลุ่มบังคับ
ไทม์ไลน์: กฎ มอก. แผงโซลาร์อยู่ขั้นไหนแล้ว
| ช่วงเวลา | เกิดอะไรขึ้น |
|---|---|
| 27 Dec 2024 (27 ธ.ค. 2567) | ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมกำหนด มอก. 61730 เล่ม 2-2567 (ความปลอดภัยแผง) — The panel-safety standard is issued. |
| 20 May – 18 Jun 2026 (20 พ.ค. – 18 มิ.ย. 2569) | สมอ. รับฟังความคิดเห็นร่างกฎกระทรวงบังคับใช้ — TISI public hearing on the draft compulsory regulation. |
| 29 Sep 2026 (29 ก.ย. 2569) ✅ | ครม. เห็นชอบร่างกฎกระทรวง — Cabinet approves the draft Ministerial Regulation. |
| Next (ขั้นต่อไป) | ประกาศราชกิจจานุเบกษา → มีผลวันถัดไป — Published in the Royal Gazette → in force from the next day. |
| Oct 2026 (ต.ค. 2569) | สมอ. เตรียมออกใบอนุญาตนำเข้าแผงที่ผ่าน IEC 279 ฉบับ — TISI plans to issue 279 import licences for IEC-certified panels. |
สถานะ ณ 2 ต.ค. 2569 จากข่าวกรมประชาสัมพันธ์ 29 ก.ย. 2569 และการแถลงของกระทรวงอุตสาหกรรม ตรวจสอบวันประกาศราชกิจจานุเบกษากับ สมอ. (สายด่วน 1441)
กฎนี้ใช้กับใครบ้าง
- ครอบคลุมแผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอน — ไม่รวมแผงที่เป็นส่วนหนึ่งของผลิตภัณฑ์อื่น
- ผู้ผลิตและผู้นำเข้าต้องขอรับใบอนุญาต มอก. สำหรับแผงที่ผลิตหรือนำเข้า
- ผู้จำหน่ายต้องขายเฉพาะแผงที่ได้รับใบอนุญาตและเป็นไปตามมาตรฐาน
- แผงที่ผ่าน IEC: สมอ. ยอมรับผลทดสอบ IEC จึงออกใบอนุญาต มอก. ได้ภายใน 5 วันทำการ โดยไม่ต้องทดสอบซ้ำ
มอก. ตรวจอะไรบ้างถึงจะผ่าน?
แผงโซลาร์ต้องผ่าน มอก. 2 เล่ม ซึ่งสร้างจากมาตรฐานสากล IEC โดยตรง มองง่าย ๆ คือ 2 คำถามคนละด้าน: "ผ่านการใช้งานหนักหลายปีแล้วยังจ่ายไฟได้ไหม?" และ "ปลอดภัยไหม — ไม่ช็อต ไม่ไฟไหม้?"
| มาตรฐาน | ทดสอบเรื่องอะไร |
|---|---|
| มอก. / IEC 61215 | สมรรถนะ & ความทนทาน · Performance & durability |
| มอก. / IEC 61730 | ความปลอดภัยไฟฟ้า & ไฟไหม้ · Electrical & fire safety |
มอก. 61215 = สมรรถนะ/ความทนทาน, มอก. 61730 = ความปลอดภัย (เล่มที่กำลังเป็นบังคับ)
มอก. / IEC 61215 (สมรรถนะ) เร่งจำลองอายุการใช้งานแล้วเช็กว่ายังจ่ายไฟได้ โดยต้องเหลือกำลังไฟอย่างน้อย 95% หลังผ่าน:
- ร้อนชื้น — 85°C ความชื้น 85% นาน 1,000 ชั่วโมง
- วนร้อน-เย็น — −40°C ถึง +85°C จำนวน 200 รอบ
- แรงกดเชิงกล — แรงลม/หิมะ ~2,400–5,400 Pa
- ลูกเห็บกระแทก — ลูกน้ำแข็ง 25 มม. ที่ความเร็ว ~23 m/s
- จุดร้อนจากเงาบางส่วน (เช่น ใบไม้ มูลนก)
มอก. / IEC 61730 (ความปลอดภัย) — เล่มที่กำลังเป็นบังคับ — เช็กว่าไม่มีใครโดนไฟช็อตและแผงไม่เป็นต้นเพลิง:
- ไฟรั่วตอนเปียก — ≤50 μA/kV
- ทนแรงดันสูง + ไฟกระชาก (ฟ้าผ่า/การสวิตช์)
- ความต่อเนื่องของการต่อลงดิน
- ทดสอบขอบคม (จับและติดตั้งได้ปลอดภัย)
- ระดับการลามไฟ (คลาส A / B / C)
นี่คือเหตุผลว่าทำไมแผงราคาถูกที่ไม่มีมาตรฐานถึงเสี่ยงจริง: ถ้าตกการทดสอบไฟรั่วตอนเปียก จุดร้อน (hot-spot) หรือการลามไฟ จะนำไปสู่อันตรายที่รัฐบาลยกขึ้นมาตอนเห็นชอบกฎนี้ — ไฟดูด ไฟรั่ว ความร้อนสะสม และไฟไหม้
ติดโซลาร์ไปแล้ว ต้องรื้อทิ้งไหม?
คำตอบสั้น ๆ: ไม่ต้อง กฎหมายควบคุมแค่ 3 การกระทำ — ผลิต นำเข้า และจำหน่าย เป้าหมายคือผู้ผลิต ผู้นำเข้า และร้านค้า ไม่ใช่ผู้ใช้งานที่ติดตั้งและใช้ระบบไปแล้ว ดังนั้นบ้านหรือธุรกิจที่ติดโซลาร์ก่อนวันบังคับใช้ ไม่ได้มีความผิด และกฎหมายลักษณะนี้ไม่ย้อนหลังไปสั่งรื้อระบบที่ติดตั้งไปแล้ว (หากต้องการความชัดเจนทางกฎหมายสำหรับกรณีของคุณ ยืนยันกับ สมอ. 1441)
ยังมีอีกเรื่องที่ต้องรอ: ตอนที่ ครม. เห็นชอบ สำนักงาน กกพ. ขอให้กำหนดแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนสำหรับแผงที่นำเข้ามาแล้ว หรืออยู่ระหว่างติดตั้งก่อนกฎมีผล ซึ่งกระทรวงอุตสาหกรรมรับไปพิจารณาต่อ — ถ้าโครงการของคุณกำลังติดตั้งอยู่ตอนนี้ ให้ผู้ติดตั้งยืนยันสถานะ มอก. ของแผงรุ่นที่ใช้
อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงนี้ยังกระทบระบบเดิมทางอ้อม 3 ทาง:
- การซ่อม/เปลี่ยน: ถ้าต้องเปลี่ยนแผงหลังวันบังคับใช้ แผงใหม่ที่ซื้อต้องมี มอก. เพราะร้านจะขายแผงไม่มี มอก. ไม่ได้
- การขายต่อ/ประกัน: เวลาขายทรัพย์สิน หรือทำประกัน/รายงาน ESG อุปกรณ์ที่มีใบรับรองพร้อมเอกสารจะได้เปรียบ
- สต็อกเก่า: แผงไม่มี มอก. ที่ค้างอยู่ในสต็อกร้าน ขายต่อไม่ได้ตามกฎหมายหลังเส้นตาย — เรื่องนี้กระทบผู้ติดตั้งมากกว่าเจ้าของบ้าน
อุปกรณ์อื่นที่จะตามมา
แผงนำร่องก่อน แต่กระทรวงอุตสาหกรรมประกาศแผนเพิ่มอุปกรณ์ในระบบโซลาร์เป็นสินค้าควบคุมเพิ่มเติม รายการที่ถูกระบุถึง ได้แก่:
- เครื่องตัดวงจรไฟฟ้ากระแสตรง (DC)
- ฟิวส์สำหรับระบบโซลาร์
- สายไฟสำหรับระบบโซลาร์
- แบตเตอรี่ลิเทียมสำหรับกักเก็บพลังงาน
- ตู้รวมสายไฟโซลาร์ (combiner box)
- ขั้วต่อสาย DC (MC4)
อินเวอร์เตอร์แบบเชื่อมต่อกริดมีมาตรฐานของตัวเองอยู่แล้ว (มอก. 2607-2563)
วิธีสังเกตแผงที่มี มอก.
- มองหาเครื่องหมาย มอก. ของแท้ (รูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด) บนฉลากแผง พร้อมเลขใบอนุญาตกำกับ
- ฉลากควรอ้างถึงเลขมาตรฐาน — เช่น มอก. 61730 และ/หรือ มอก. 61215
- ผลทดสอบ IEC 61215 / IEC 61730 คือพื้นฐาน — มอก. สร้างจากการทดสอบชุดเดียวกัน และ สมอ. ยอมรับผล IEC เพื่อออกใบอนุญาต มอก. ภายใน 5 วันทำการ เมื่อกฎมีผลแล้ว ให้ขอเอกสารใบอนุญาต มอก. ของรุ่นนั้น ๆ จากผู้ขายเพิ่มด้วย
- ตรวจสอบแบรนด์หรือผู้นำเข้าได้ในฐานข้อมูลใบอนุญาต สมอ. (a.tisi.go.th) หรือโทร 1441
ไม่แน่ใจว่าแผงของคุณ — หรือแผงที่ผู้รับเหมาเสนอราคามา — เข้าเกณฑ์ มอก. ใหม่หรือไม่? เราช่วยเจ้าของบ้านและธุรกิจในภูเก็ตเลือกอุปกรณ์ที่ได้มาตรฐานและรับรองถูกต้อง พร้อมติดตั้งตามมาตรฐาน กฟภ./กฟน. นัดปรึกษาฟรี แล้วเราจะอธิบายให้ฟังทีละขั้น
คำถามที่พบบ่อย
กฎ มอก. แผงโซลาร์เริ่มเมื่อไหร่กันแน่?
ครม. เห็นชอบร่างกฎกระทรวงเมื่อ 29 กันยายน 2569 โดยมีผลใช้บังคับวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา ซึ่ง ณ 30 ก.ย. ยังไม่ได้ประกาศ ควรตรวจสอบสถานะล่าสุดกับ สมอ. (1441) ก่อนยึดวันใดวันหนึ่ง
ฉันติดโซลาร์ไปเมื่อปีที่แล้ว ต้องทำอะไรไหม?
ไม่ต้องทำอะไร — กฎหมายมุ่งที่การผลิต นำเข้า และขายแผง ไม่ใช่ระบบที่ใช้งานอยู่แล้ว เพียงเก็บเอกสารอุปกรณ์ไว้ และถ้าในอนาคตต้องเปลี่ยนแผง ให้แน่ใจว่าแผงใหม่มี มอก.
ใบรับรอง IEC หรือ CE ถือเป็น มอก. ไหม?
เป็นคนละเอกสาร แต่เชื่อมกันโดยตรง มอก. 61730 สร้างจากการทดสอบ IEC และตอนนี้ สมอ. ยอมรับผลทดสอบ IEC เพื่อออกใบอนุญาต มอก. ภายใน 5 วันทำการ โดยไม่ต้องทดสอบซ้ำ เมื่อกฎมีผลแล้ว ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้ายังต้องมีใบอนุญาต มอก. ของแต่ละรุ่น
แผงที่มี มอก. จะแพงขึ้นไหม?
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมระบุว่า เพราะแผงที่ผ่าน IEC ขอ มอก. ได้เร็วโดยไม่ต้องทดสอบซ้ำ กฎนี้จึงไม่ควรเพิ่มค่าใช้จ่ายหรือทำให้ล่าช้าสำหรับแผงที่ได้มาตรฐาน ผู้ที่ได้รับผลกระทบคือแผงที่ไม่มีการรับรอง IEC สอบถามราคาปัจจุบันของตัวเลือกที่ได้รับรองกับช่างติดตั้งของคุณได้